De AI Footprintmeter

Je wasmachine heeft een energielabel. Je AI-chat niet.

Ergens tussen de ene open browsertab en de volgende bracht mijn honger naar alles wat naar AI ruikt me bij empathy.ai. Het is een platform dat gebouwd is op een ethiek die ik meteen herken: privacy wordt gerespecteerd, surveillancetechnieken worden afgewezen, en het stroomverbruik van datacenters en het effect daarvan op het milieu wordt behandeld als een echte vraag in plaats van een voetnoot. Hun hosting draait op een net-zero bioklimatisch datacenter — het eerste in zijn soort in Asturië.

Terwijl ik hun chat gebruikte, viel me nog iets op. Ze laten je de footprint zien van het antwoord dat je zojuist hebt gekregen.

empathy.ai toont de footprint van elk antwoord. Nagemaakt op basis van hun interface.

Mooi dat ze dit doen. Bijna niemand doet het. En toch: daar zat ik dan als gebruiker, keek naar 0,0002 kWh en voelde helemaal niets. Is dat veel? Is dat niets? Vergeleken waarmee?

Het getal was eerlijk. Het was alleen niet te plaatsen.

Drie wasjes

Het kwartje viel later, tijdens het luisteren naar Is AI een zeepbel, de NRC-podcast van Stellinga en Schinkel. Zij citeerden een scenario uit de serie Power Hungry: AI and our energy future van MIT Technology Review:

15 vragen aan een chatbot, 10 pogingen voor een afbeelding voor een flyer en drie pogingen voor een video van vijf seconden voor Instagram.

2,9 kilowattuur. Genoeg om je wasmachine drie keer op 40 graden te laten draaien.

Drie wasjes. Dát kan ik me wél voorstellen. Ik weet ongeveer wat een wasje kost, want ik betaal het elke maand en ik weet hoe lang die machine staat te brommen.

Wat me meer verraste, was de verdeling van die avond. De 15 vragen waren een afrondingsfout. De 10 pogingen voor een afbeelding, zo goed als niets. Bijna die hele 2,9 kWh zat in drie korte video's — het laatste wat je doet, aan het eind van de avond, zonder er verder bij na te denken. Nergens was dat te achterhalen. Niet tijdens het werken, niet achteraf, niet in een maandoverzicht.

Dat maakte van een leuke feature een idee.

Breid de footprint van een antwoord uit met iets wat een mens zich kan voorstellen

Neem wat empathy.ai al laat zien en voeg het enige toe wat een getal betekenis geeft: een vergelijking. Geen kilowattuur op zichzelf, maar een kilowattuur naast een wasmachine, een auto, een koelkast. En een uitsplitsing, zodat je ziet welk deel van je avond duur was.

Hoe dat eruit zou kunnen zien. Cijfers uit het scenario van MIT Technology Review.

Het doel is niet om iemand een schuldgevoel aan te praten over een vraag aan een chatbot. Vijftien vragen kosten minder dan een waterkoker aanzetten. Het punt is dat je nu het goedkope niet van het dure kunt onderscheiden, en dus geen enkele reden hebt om over allebei na te denken.

Waarom dit een regel moet worden

Er is een reden dat de grote chataanbieders dit niet laten zien. MIT Technology Review legde de vraag rechtstreeks voor aan OpenAI, Google en Microsoft. Alle drie weigerden cijfers te geven. De metingen die bestaan, komen van open modellen die onderzoekers zelf kunnen downloaden en doormeten. ChatGPT, Claude, Gemini en Grok publiceren niets — niet aan gebruikers, niet aan toezichthouders, niet aan onderzoekers.

Dit is geen technisch probleem. Deze bedrijven meten hun eigen verbruik tot op het kilowattuur nauwkeurig, want ze betalen de rekening. Ze publiceren het alleen niet. En het eerste bedrijf dat wél openheid geeft, is meteen het enige dat er slecht uitziet — precies de reden dat drie jaar aan vrijwillige initiatieven nergens toe heeft geleid.

Europa plakt al ruim dertig jaar een label op koelkasten. Daarna op wasmachines, lampen, televisies, auto's en huizen. Op een vliegticket staat het CO₂-cijfer. Op een pak koekjes staat wat erin zit. Elke keer was het argument hetzelfde: wie iets gebruikt, mag weten wat het kost. En elke keer bleek het gewoon te kunnen.

Alleen bij de snelst groeiende stroomvraag van dit moment weet niemand iets.

Teken de petitie

Daarom ben ik een online petitie gestart om dit als voorstel bij de EU neer te leggen: verplicht AI-aanbieders om het stroomverbruik van elk antwoord te tonen, in de app, op het moment zelf.

aifootprintmeter.org

Ik maak me geen illusies over hoe lang dit duurt. Dit is een lange weg, en een deel van de aantrekkingskracht is juist uitzoeken hoe zoiets in de praktijk in beweging komt. De eerste stap is steun van lokale en landelijke partijen met een uitgesproken milieustandpunt — ik denk aan Volt, D66 en Pro.

Teken 'm, dan hoor je hoe het gaat.

---

Bronnen

• MIT Technology Review, Power Hungry: AI and our energy future, mei 2025
• Lawrence Berkeley National Laboratory, United States Data Center Energy Usage Report, december 2024
• NRC, Is AI een zeepbel (Stellinga & Schinkel)
• empathy.ai